Nasi Czytelnicy są niezawodni. Niebawem po ukazaniu się najnowszego numeru DTS z Listą 100 Firm Napędzających Sądecką Gospodarkę otrzymaliśmy list od Jana Puchały z Tymbarku. Opisuje on w nim nie tylko historię największej firmy w regionie, ale ilustruje ją również unikatowymi zdjęciami. Kto z was pamięta jeszcze smak produkowanego w Tymbarku wina Karo i Zbójnickiego?
Idziemy o zakład, że właśnie w niejednym oku łza się zakręciła ze wzruszenia na samo wspomnienie tamtych prywatek, kiedy w trakcie zabawy nie jedna butelka Patykiem Pisanego pękła! A wszystko to być może przy dźwiękach przeboju zespołu Róże Europy „My jesteśmy rock’n’rollowcami. Pijemy tanie wino, pijemy je litrami”. Dzisiaj już taniego wina z Tymbarku na sklepowej półce próżno szukać, ale powspominać warto. Dziękujemy p. Janowi Puchale za potrącenie tej sentymentalnej nuty. Oto jego tekst:
(…) Historia „Tymbarkowej Owocarni” rozpoczyna się na początku lat 30. Na terenie obecnej mleczarni w Tymbarku, ówczesny jej kierownik p. Macko pochodzący z „Kopanej Drogi”, organizował skup jabłek i śliw. Do sortowania i układania w dużych skrzyniach zatrudniał młodych chłopaków (m.in. swojego siostrzeńca Józefa). Następnie skrzynie te były przewożone furmankami do przechowalni koło stacji kolejowej. Magazyn ten posiadał rampę kolejową umożliwiającą załadunek towarów na wagony. Owoce wysyłane były głównie do Krakowa i na Śląsk.
W połowie lat 30, wspólnie z inż. Józefem Markiem postanowili założyć spółdzielnie owocarską. W roku 1936 odbyło się pierwsze zebranie członków spółdzielni (głównie miejscowych sadowników). Dało to duże możliwości rozwoju sadownictwa w okolicznych miejscowościach. Powstały nowe budynki i hale produkcyjne oraz zakupiono prasy do produkcji soków. Okres II wojny pokrzyżował plany założycieli „Owocarni”, bo tak była potocznie nazywana. Okupant jednak dbał i chronił ten zakład, ponieważ produkował soki i marmoladę dla niemieckich hitlerowskich żołnierzy na froncie. Pod koniec wojny, Niemcy zaminowali cały zakład, wiedząc, że muszą się wycofać, lecz pracownicy uszkodzili tę instalację. Udało się ocalić budynki, a niektóre stoją do dnia dzisiejszego. Okupant jedynie wysadził murowany piętrowy budynek stacji kolejowej (był taki sam jak budynki stacji w Dobrej i Kasinie Wielkiej). Po II wojnie, spółdzielnia została upaństwowiona i powstały Podhalańskie Zakłady Przemysłu Owocowo-Warzywnego. Powstały nowe działy: winiarnia, płynny owoc i produkcja marmolady (słynne drewniane skrzynki marmolady twardej pakowane po 10 kg.) oraz dżemy. Długie lata kierownikiem działu „płynny owoc” był p. Jabłoński, a późnień p. Kęska. Produkowano soki jabłkowe i z czarnej porzeczki. W latach 60-tych asortyment poszerzono o inne smaki np. agrestowy.
Dział winiarni produkował wina o różnych smakach. Najsłynniejsze to „Patykiem pisane” oraz „Zbójnickie”. Ciekawostką były wina z ziołami „wermut”. Kierownikiem tego działu przez długie lata był p. Puchała, a szefem produkcji i technologiem p. Rogoziński. W roku 1967 uruchomiono pierwszą w Polsce produkcję soków w proszku z czarnej porzeczki i jabłka „Krakus”. Zakład posiadał najnowocześniejsze maszyny do produkcji soków np. prasa firmy „Bucher”, do której jednorazowo wchodziło 11 ton owoców. Do produkcji soków zagęszczonych (10-krotnie) wykorzystywano wirówki i wyparki szwedzkiej firmy Alfa-Laval”. W 1995 roku zakład przekształcono w spółkę Skarbu Państwa jako TYMBARK S.A. W 1999 roku po prywatyzacji zakład przejęła firma MASPEX Wadowice. Obecnie jest to najnowocześniejszy zakład spożywczy w Polsce. Posiada całkowicie zautomatyzowany magazyn wyrobów wielkości 4-piętrowego bloku (stoi na miejscu dawnego działu „Płynny owoc”). Tymbark eksportuje swoje produkty do ponad 40 krajów na świecie. Na terenie zakładu na nieczynnym kominie działu „Płynny owoc” bociany założyły gniazdo, lecz budowa magazynów zmusiła je do przeniesienia się na specjalnie wybudowany dla nich słup. Świadczy to o czystości środowiska zakładu i okolicy.
Tekst autorstwa Jana Puchały, rocznik 1953. Urodzony w Tymbarku i związany z nim do dnia dzisiejszego.
