Dr Jakub Bulzak za publikację „Sącz mimo wszystko stoi przy Kościele. Nowosądeckie Parafie w latach 1945-1956. Zarys monograficzny”, wydaną przez Muzeum Ziemi Sądeckiej oraz Rafał Skąpski za książkę „Antoni i jego dzieci” – oto laureaci Nagrody „Sądecczyzna” im. Szczęsnego Morawskiego za rok 2025 w kategorii prac indywidualnych. W kategorii prac zbiorowych nagrodzona została książka „Parafia Łososina Górna od średniowiecza po czasy współczesne” pod red. Zdzisława Nogi. Uroczyste wręczenie wyróżnień odbyło się 3 lipca w Miasteczku Galicyjskim w Nowym Sączu – oddziale Muzeum Ziemi Sądeckiej.

Licznie zebranych gości przywitał dr Robert Ślusarek, dyrektor Muzeum Ziemi Sądeckiej. Historię i ideę Nagrody przedstawiła Monika Jackowicz-Nowak, dyrektor Powiatowej i Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej im. Wiktora Bazielicha w Starym Sączu. 

– Zbliżamy się do jubileuszowej, XX edycji Nagrody. Mamy prawo z dumą spojrzeć na jej dotychczasowy dorobek. Nagrodziliśmy w sumie ponad 30 pozycji. To znacząca lista książek naukowych i popularnonaukowych, z których szereg weszło na trwałe do kanonu dzieł dotyczących Sądecczyzny. Przez minione lata zmieniał się skład organizatorów nagrody i uzupełniany był zespół jej kapituły. Niezmienna pozostawała jednak, idea przewodnia, czyli docenianie wysiłku autorów, koncentrujących się na odkrywaniu nieznanych kart historii Sądecczyzny. Dumnie jesteśmy, że wśród autorów zarówno luminarze polskiej nauki, jak i i osoby, które z potrzeby serca podejmują trud utrwalenia w zbiorowej pamięci często drobnych, ale jakże ważnych faktów z lokalnej historii. 

W XIX edycji honorowej Nagroda Sądecczyzna, nagrodzono prace wydane w 2025 r. W głosowaniu uczestniczyło 15 z 20 członków kapituły nagrody. W kategorii prac indywidualnych decyzją kapituły Nagrodę otrzymała książka autorstwa Rafała Skąpskiego – „Antoni i jego dzieci”. Równorzędną Nagrodę dostała książka autorstwa dr Jakuba Marcina Bulzaka „Sącz mimo wszystko stoi przy Kościele. Nowosądeckie Parafie w latach 1945-1956. Zarys monograficzny”, wydana przez Muzeum Ziemi Sądeckiej. W kategorii prac zbiorowych Nagrodę otrzymała praca wydana pod redakcją prof. Zdzisława Nogi: „Parafia Łososina Górna od średniowiecza po czasy współczesne”.

– Beż życia i pracy moich przodków, tu na ziemi sądeckiej, jeszcze tej w dawnych granicach sprzed I wojny światowej, nie było by tej książki. Opracowałem trzytomowe wspomnienia mojej babci Zofii, która była związana z Łososiną Dolną i Brzezną. Anton zaś, bohater tej książki, całe życie spędził na Sądecczyźnie, początkowo jako zarządca u Stefana Szyalaya potem u Marszałkowicza w Kamienicy a następnie w Jazowsku. Po czym kupił majątek Janczowa i, mając już prawie 90 lat, kupił znacznie mniejszy majątek ok. 10 ha, w Piątkowej. Tym bardziej jestem wzruszony, że odbieram tę nagrodę na dawnych ziemiach mojego pradziada, bo właśnie tu powstało Miasteczko Galicyjskie. Rodzina, która odziedziczyła ten majątek, siostra mojego dziadka, w pewnym momencie ona i jej synowie zaczęli poszczególne części sprzedawać.

Za Nagrodę dziękował również dr Jakub Bulzak: – Podziękowania należą się Muzeum Ziemi Sądeckiej jako wydawcy. Książka, która została wydana w zeszłym roku i która decyzją kapitały zasłużyła ma to wyróżnienie jest efektem mojej przygody doktorskiej. Bez decyzji pana dyrektora ta książka zostałaby w magazynie, w archiwum uczelni jako obowiązkowy egzemplarz, no i u mnie na półce. Natomiast tylko dzięki życzliwości Muzeum, ukazała się ona drukiem. Za to pięknie dziękuję. Nagradzamy dziś prace z zakresu humanistyki a mi jakoś po głowie krąży matematyka: liczby i daty. Publikacja ta jest moją dziesiątą książką, nie licząc jakichś drobnych broszur. A trzy tygodnie temu minęło dwadzieścia lat od momentu, kiedy, ok. 100-150 m stąd, Fiatem 126 p, wyładowanym po sufit, wywoziłem z drukarni Kwadrat moją pierwszą książkę, poświęconą Regionalnemu Zespołowi Pieśni i Tańca „Lachy”, na ówczesne jego 50-lecie – wspomniał Jakub Bulzak.

Laureatom Nagrody gratulował ubiegłoroczny laureat, Bartłomiej Celewicz, proboszcz parafii w Łososinie Górnej ks. dr Władysław Fąfara oraz znawczyni historii regionu, Anna Totoń. Wydarzenie zorganizowały: Muzeum Ziemi Sądeckiej oraz Powiatowa i Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna im. Wiktora Bazielicha w Starym Sączu.

***

LAUREACI POPRZEDNICH EDYCJI NAGRODY „SĄDECCZYZNA”:

2007 – dr Piotr Łopatkiewicz i dr Tadeusz Łopatkiewicz, Stanisława Tomkowicza Inwentarz zabytków powiatu sądeckiego

2008 – Jerzy Leśniak, Szkoła Chrobrego 1908–2008

2009 – Jerzy Giza, Nowosądecka Lista Katyńska

2010 – dr Józef Skrabski, Kościoły Grybowa

2011 – ks. dr Jan Kudelka, Kościół na Sądecczyźnie w godzinie próby 1939–1945

2012 – Grzegorz Olszewski, Więźniowie KL Auschwitz z powiatu nowosądeckiego. Księga pamięci

2013 – dr Anna Janota-Strama, Stadniccy herbu Szreniawa z Nawojowej. Dzieje rodu

2014 – Grzegorz Olszewski, Ziemia Sądecka. Monografia historyczna administracji lokalnej oraz praca zbiorowa pod red. dr. Dawida Golika, Masz synów w lasach, Polsko… Podziemie niepodległościowe i opór społeczny na Sądecczyźnie w latach 1945–1956

2015 – Janusz Hetmańczyk, Koloniści józefińscy w Zagorzynie koło Łącka oraz prace zbiorowe: Niepokalanki w Nowym Sączu. Katalog wystawy październik – grudzień 2015, oprac. red. Leszek Migrała; Nowy Sącz i Sądecczyzna w czasie I wojny światowej pod red. Grzegorza Olszewskiego

2016 – dr Sławomir Wróblewski, Rycerstwo ziemi sądeckiej w średniowieczu oraz Bogdan Potoniec, Ślady powstania styczniowego na Sądecczyźnie

2017 – Wybrane sandecjana w zbiorach Archiwum Państwowego w Lewoczy. Nagrodzone dzieło jest pracą zbiorową: koordynator projektu – Beata Wierzbicka, redakcja naukowa – dr hab. Ewa Danowska oraz ks. prof. dr hab. Józef Marecki

2018 – dr hab. Marcin Przybyła, Przeszłość, pamięć i dziwne ruiny: archeologiczne odkrycia na Górze Zyndrama w Maszkowicach oraz dr Piotr Łopatkiewicz i dr Tadeusz Łopatkiewicz, Szkicownik Stanisława Wyspiańskiego z naukowo-artystycznej wycieczki w Sądeckie, Gorlickie i Grybowskie z roku 1889

2019 i 2020 – dr Marek Smoła, Dzieje parafii św. Wawrzyńca w Nowym Sączu-Biegonicach: środowisko – kościół – życie religijne oraz O miłości Ojczyzny nie deklamowaliśmy…: wspomnienia Antoniego Sejmeja Górszczyka, oprac. Sylwester Rękas; Krakowiacy, Lachy, Górale. Stroje wsi małopolskiej. T. 1–10, red. Maria Brylak-Załuska oraz NIEDZICA Monografia 1320–2020, pod red. Anna Mlekodaj i Elżbieta Łukuś, 2020 oraz METRYKA Józefińska i Franciszkańska Łącka (1787, 1829), oprac. i wydanie prof. dr hab. Julian Dybiec. Przyznano także NAGRODĘ SPECJALNĄ za całokształt wieloletnich wysiłków na rzecz badania historii Sądecczyzny Tadeuszowi Dudzie, autorowi książki „Starosądecki słownik biograficzny”

2021 – Bogdan Potoniec, Młyny i tartaki wodne doliny Popradu oraz dr Agata Tobiasz, Zakochany w górach i lasach. O wędrówkach Szczęsnego Morawskiego

2022 – Tadeusz Trajdos, Warsztat malarski Alojzego Zompa w Bardiowie oraz Wiktora Zompha w Bardowie i Krynicy w drugiej połowie XIX wieku oraz Robert Kowalski, Z biegiem rzeki Łososiny, Szkice historyczne: ludzie, miejsca, wydarzenia; katalog wystawy Dworki, pejzaże, portrety – twórczość Bronisławy Rychter-Janowskiej, pod red. Anny Florek, Edyty Ross-Pazdyk i Justyny Stasiek-Harabin; wyróżnienie dla książki „Ślad” Małgorzaty Bajorek i Kingi Polańskiej

2023 – prof. dr hab. Jerzy Rajman, Zamek królewski w Nowym Sączu: (około 1300-1611), publikacja Utracone, ocalone. Historia powstania i rozpadu zbiorów Muzeum Ziemi Sądeckiej oraz powojenne losy Muzeum w Nowym Sączu, pod red. Beaty Wierzbickiej; wyróżnienie dla Anny Totoń za książkę Wspomnienia oraz całokształt działalności wydawniczej.

2024 – Bartłomiej Celewicz, pamiętnik Edwarda Zielińskiego Wspomnienia sądeckiego lekarza z czasu I wojny światowej oraz Laskowa: dzieje wsi i gminy do 1989 roku, pod red. prof. Zdzisława Nogi; wyróżnienie dla książki Helka z ziemi niczyjej Barbary Krężołek-Paluch.

Agnieszka Małecka

Fot. Agnieszka Małecka