Czy przedsiębiorczość można odziedziczyć? Zdaniem historyka dr. Jakuba Bulzaka, choć trudno mówić o rzeczywistym „genie przedsiębiorczości”, mieszkańcy Sądecczyzny od wieków wykazują cechy, które pozwalają im skutecznie radzić sobie z wyzwaniami i wykorzystywać pojawiające się szanse.
Podczas rozmowy z okazji Światowego Dnia Przedsiębiorczości ekspert zwrócił uwagę, że źródeł sądeckiej przedsiębiorczości należy szukać już w średniowieczu. Region rozwijał się przy ważnym szlaku handlowym prowadzącym na Węgry, jednak z biegiem czasu znalazł się na peryferiach kolejnych państw i organizmów politycznych. Mimo to mieszkańcy nie czekali na sprzyjające okoliczności – potrafili dostosować się do trudnych warunków. Znaczenie miały również uwarunkowania naturalne. Górzysty teren i słabsze gleby wymuszały poszukiwanie alternatywnych źródeł utrzymania. Rozwijały się handel, rzemiosło, hodowla, a później sadownictwo. Wielu mieszkańców podejmowało pracę poza regionem lub emigrowało, zdobywając doświadczenie i kapitał, które często wykorzystywali po powrocie. Prawdziwym przełomem dla Nowego Sącza było jednak doprowadzenie kolei oraz utworzenie warsztatów kolejowych pod koniec XIX wieku. To właśnie kolej otworzyła miasto na nowe możliwości gospodarcze, przyciągnęła inwestycje i stała się impulsem do rozwoju licznych usług oraz przedsiębiorstw. Wokół zakładów kolejowych powstawały osiedla, sklepy, szkoły i instytucje finansowe, tworząc fundament nowoczesnego miasta. Historyk podkreśla również rolę wojska i migracji zarobkowej. Obowiązkowa służba wojskowa oraz wyjazdy do innych regionów Europy i Stanów Zjednoczonych pozwalały mieszkańcom zdobywać nowe umiejętności, wiedzę i doświadczenia, które później wykorzystywali na Sądecczyźnie. Zdaniem dr. Bulzaka wybuch przedsiębiorczości po 1989 roku nie był przypadkiem. Był raczej uwolnieniem potencjału, który przez dziesięciolecia rozwijał się mimo ograniczeń narzucanych przez wcześniejsze systemy polityczne i gospodarcze. Gdy pojawiła się możliwość swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej, mieszkańcy regionu szybko wykorzystali swoje doświadczenia, determinację i umiejętność dostosowywania się do zmieniających się warunków. Historia Sądecczyzny pokazuje, że lokalna przedsiębiorczość nie narodziła się dzięki idealnym warunkom. Wręcz przeciwnie – była odpowiedzią na trudności, z którymi mieszkańcy regionu mierzyli się przez stulecia. Być może właśnie dlatego do dziś pozostaje jedną z najbardziej charakterystycznych cech Sądeczan.
zobacz również: My to cujemy w nasych sercach
