Rossmanithowie pionierzy sądeckiego przemysłu

135 lat temu w Nowym Sączu miały miejsce dwa wydarzenia, które mocno zapisały się w historii miasta. W 1889 r. oddano do użytku cmentarz komunalny i jesienią tegoż roku odbył się pierwszy pochówek. W tym samym czasie nieopodal tej obecnie największej w mieście nekropolii Józef Rossmanith założył Fabrykę Maszyn, Siatek, Wyrobów i Konstrukcji Żelaznych. Ta lokalizacja firmy sprawiła, że do dzisiaj najstarsi mieszkańcy miasta mówiąc o pogrzebie, wtrącają, że odbędzie się „na górce Rossmanitha”. Historia firmy definitywnie zakończyła się w lutym 1945 r. Losy rodziny Rossmanithów są tak interesujące, pełne tragizmu, że wręcz godne filmu w stylu hollywoodzkim.

Państwo Maria i Jerzy Rossmanithowie oprowadzają mnie po mieszkaniu w willi przy ulicy Fabrycznej. Wypełnione jest ono stylowymi meblami pamiętającymi czasy świetności właścicieli posiadłości, ale też schyłku cesarsko-królewskich Austro-Węgier. Na ścianach wiszą zdjęcia przodków, dyplomy, obrazy oprawione w grube, złocone ramy. Wszystko ma swój wdzięk i staromodny styl. Także i willa dotknięta zębem czasu ma swój styl a metalowy balkon z monogramem JR jest jednym z niewielu w mieście eksponatów nurtu artystycznego w architekturze zwanego secesją. W tej willi zaprojektowanej przez Zenona Remiego mieszka od czasu narodzin, czyli już 86 lat pan Jerzy. Żona Maria znacznie krócej, bo od 1971 r.

Nazwisko

Kiedy pytam pana Jerzego o rodowód jego anglosasko brzmiącego nazwiska odpowiada bezpretensjonalnie:

– Doprawdy nie wiem. Natomiast w naszej rodzinie płynie z pewnością domieszka krwi węgierskiej, czy też niemieckiej, ale Rossmanithowie zawsze byli Polakami. Pradziadek Józef Antoni był uczestnikiem powstania styczniowego w 1863 r., dlatego zmuszony był uciec z zaboru rosyjskiego do zaboru austriackiego, który od 1867 r. stał się Cesarsko-Królewskimi Austro-Węgrami. Stąd mój dziadek Józef Rossmanith urodził się w 1864 r. w Opawie na Mazurach w królestwie Czech wchodzących w skład C.K. Austro-Węgier. On też zbudował od podstaw firmę i posiadłość, w której się znajdujemy (…)