Piąte miejsce brzmi dumnie jednak w przypadku Nowego Sącza nie opowiada całej historii. Oficjalne dane Związku Powiatów Polskich pokazują, że miasto od kilku lat osuwa się w klasyfikacji: w 2022 roku było pierwsze, w 2023 trzecie, w 2024 czwarte, a w 2025 już piąte. Jednocześnie między 2024 a 2025 rokiem nie straciło punktów, lecz je zyskało: z 46 571 do 48 060. Nie mamy do czynienia z prostą opowieścią o „katastrofie” ani z równie prostą historią o „wielkim triumfie”. Zatem o czym jest ta opowieść? O tym, że Nowy Sącz wciąż jest wysoko, ale inni uciekają szybciej.
Miejsce spada, punkty rosną
To właśnie jest w tej historii najciekawsze. Gdy patrzy się wyłącznie na tegoroczną lokatę, łatwo ogłosić sukces i rozstawić fanfary. Gdy jednak spojrzeć na ciąg kilku ostatnich edycji, obraz robi się mniej wygodny politycznie. Nowy Sącz jeszcze niedawno wygrywał ranking ZPP, a dziś zamyka pierwszą piątkę. Co więcej, w 2025 roku wyprzedziły go Łódź, Jelenia Góra, Płock i Częstochowa. Sam awans punktowy nie wystarczył więc do utrzymania pozycji z ubiegłego roku.
Warto też oddzielić fakt od politycznej legendy. Ranking ZPP nie działa jak niezależny audyt, w którym ktoś z zewnątrz przyjeżdża, mierzy, waży i wydaje werdykt. Regulamin mówi wprost, że zgłoszenia są przesyłane elektronicznie przez samorządy, weryfikowane są przedsięwzięcia z danego roku, a organizator nie ponosi odpowiedzialności za podanie nieprawdziwych danych przez JST. Udział jest bezpłatny i dobrowolny, a samorząd może z rankingu zrezygnować.
To ważne, bo ranking mierzy nie tylko „sprawność władzy”, ale także sprawność w raportowaniu, kompletność zgłoszeń i umiejętność zebrania punktów w konkretnych kategoriach. Zresztą sama konstrukcja punktacji pokazuje, że część wyniku pochodzi z działań bieżących, a część z zasobów budowanych latami. Punkty można dostać zarówno za środki pozyskane i zaksięgowane w danym roku, jak i za długość dróg rowerowych, oznaczone trasy turystyczne czy wieloletnie partnerstwa z innymi samorządami.
Gdzie Nowy Sącz zyskał, a gdzie oddał punkty
Karta punktowa Nowego Sącza pokazuje, że między 2024 a 2025 rokiem nie wydarzyło się jedno wielkie tąpnięcie. Były raczej drobne ruchy w górę i w dół. Miasto poprawiło wynik m.in. w projektach zagranicznych, wsparciu zabytków, poradniku edukacyjnym, inicjatywach klimatycznych, drogach rowerowych i trasach turystycznych. Jednocześnie straciło punkty w kategoriach takich jak strategie sektorowe, systemy stypendialne, wojewódzki konwent samorządowców czy partnerstwa krajowe. Bilans wyszedł dodatni, ale nie na tyle mocny, by obronić czwarte miejsce.
Jest też detal, który dobrze pokazuje naturę tego zestawienia: Nowy Sącz miał w 2025 roku uzupełnione 48 z 50 kategorii, czyli 96 proc. możliwych pozycji. To nie wygląda na samorząd, który „wypadł z gry”. Bardziej na taki, który punktował szeroko, ale w kilku ważnych szufladach przestał nadrabiać przewagę nad konkurencją.
Co z tego wynika
Najuczciwsza odpowiedź na pytanie, dlaczego Nowy Sącz spadł w rankingu ZPP, brzmi: nie dlatego, że w 2025 roku zdobył mniej punktów niż rok wcześniej, lecz dlatego, że inni zdobyli ich więcej i lepiej wykorzystali mechanikę tego rankingu. To nie unieważnia faktu, że trend od 2022 roku jest spadkowy. Ale też nie pozwala uczciwie powiedzieć, że tegoroczna lokata sama w sobie dowodzi nagłego załamania miasta. Dowodzi raczej czegoś mniej efektownego, ale bardziej prawdziwego: Nowy Sącz przestał być liderem i coraz bardziej musi gonić tych, którzy lepiej odrabiają rankingową matematyk.
Od autorki:
W polityce lokalnej z rankingami jest jak z pucharem wyciągniętym do zdjęcia: każdy chce się nim pochwalić, byle nikt nie pytał, kto startował, według jakich zasad i czy rok temu nie było jednak lepiej. Piąte miejsce można sprzedać jako sukces — jasne. Tylko że wtedy wypada mieć odwagę dopowiedzieć, że wcześniej było czwarte, trzecie i pierwsze. Inaczej nie mamy informacji, tylko lakier. A lakier, jak wiadomo, dobrze wygląda tylko do pierwszego deszczu.
