Nowy Sącz wśród smogowych rekordzistów. Jest gorzej

Nowy Sącz znalazł się w niechlubnej czołówce miejscowości z najgorszą jakością powietrza w Polsce. Z najnowszej analizy Polskiego Alarmu Smogowego, przygotowanej na podstawie danych Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska za 2025 rok, wynika, że w mieście wzrosło stężenie rakotwórczego benzo(a)pirenu, pyłu PM2,5 oraz liczba dni smogowych.

Polski Alarm Smogowy przeanalizował roczne oceny jakości powietrza za lata 2024 i 2025. Wnioski są niepokojące: w większości miejscowości znajdujących się w czołówce „smogowych rekordzistów” jakość powietrza pogorszyła się. Zdaniem PAS trend poprawy jakości powietrza w Polsce został odwrócony.

Dla mieszkańców Sądecczyzny szczególnie istotne są dane dotyczące Nowego Sącza. Miasto pojawia się aż w trzech zestawieniach najbardziej zanieczyszczonych miejscowości w kraju.

Najbardziej alarmująco wygląda stężenie benzo(a)pirenu, czyli substancji rakotwórczej powstającej głównie przy spalaniu paliw stałych, zwłaszcza w starych piecach. Norma wynosi 1 ng/m³. W Nowym Sączu średnioroczne stężenie tego związku wzrosło z 4 ng/m³ w 2024 roku do 5 ng/m³ w 2025 roku. Oznacza to pięciokrotne przekroczenie dopuszczalnego poziomu.

Nowy Sącz znalazł się także wśród miast z najwyższą liczbą dni smogowych, czyli takich, w których przekroczona została dobowa norma dla pyłu PM10. Dopuszczalny poziom to 35 takich dni w roku. W Nowym Sączu w 2025 roku odnotowano ich 48. Rok wcześniej było ich 26. To oznacza wzrost aż o 22 dni i przekroczenie obowiązującej normy.

Niepokojące są również dane dotyczące pyłu PM2,5. W Nowym Sączu średnioroczne stężenie wzrosło z 19 µg/m³ w 2024 roku do 21 µg/m³ w 2025 roku. To więcej niż obecna norma wynosząca 20 µg/m³ i ponad dwa razy więcej niż poziom, który ma obowiązywać od 2030 roku: 10 µg/m³.

Problemy mają również „sąsiedzi”. Nowy Targ znalazł się wysoko w zestawieniach dotyczących benzo(a)pirenu i dni smogowych. W 2025 roku odnotowano tam 58 dni z przekroczeniami normy dobowej PM10. Wysoko w rankingach są również m.in. Rabka-Zdrój, Sucha Beskidzka, Żywiec i Tuchów.

W ogólnopolskim rankingu najgorzej wypadły Zdzieszowice, gdzie po wznowieniu pomiarów benzo(a)pirenu odnotowano aż 900 proc. dopuszczalnej normy. Nowa Ruda miała z kolei 91 dni smogowych w roku, czyli smog przez równowartość trzech miesięcy.

– Teraz w 2026, obserwując wskaźniki jakości powietrza w dłuższym czasie, możemy powiedzieć z dużo większą pewnością: trend poprawy jakości powietrza w Polsce ulega odwróceniu. Obawiam się, że wracamy do smogowych sezonów grzewczych, jakie pamiętamy sprzed kilku lat – komentuje Piotr Siergiej, rzecznik Polskiego Alarmu Smogowego.

Według GIOŚ główną przyczyną przekroczeń pyłów PM10, PM2,5 oraz benzo(a)pirenu pozostają emisje pochodzące z indywidualnego ogrzewania budynków w sezonie grzewczym. Polski Alarm Smogowy zwraca uwagę również na kryzys programu „Czyste Powietrze” i spadek liczby wniosków o dofinansowanie wymiany starych kotłów oraz termomodernizacji domów.

– Regularnie odbieramy telefony od zaniepokojonych mieszkańców miejscowości pozbawionych oficjalnych stacji pomiarowych, którzy alarmują, że sytuacja w ich okolicy jest dramatyczna. Odnosi się wrażenie, że przedwcześnie ogłoszono sukces w walce ze smogiem, co dla niektórych stało się przyzwoleniem na powrót do starych nawyków – palenia paliwami niskiej jakości w starych kotłach. To błędne mniemanie . W Polsce wciąż dymi 2,5 miliona „kopciuchów”, których wymiana w zasadzie stanęła w miejscu. Program Czyste Powietrze, który zapewniał wsparcie dla takich przedsięwzięć jest w wyraźnym kryzysie, nie tylko wizerunkowym, ale i finansowym. Do tej pory w 2026 roku do programu złożono niecałe 20 tys. wniosków – to mniej więcej tyle ile składano w jednym miesiącu roku 2024! Program Czyste Powietrze ma poważny problem, a bez niego o czystym powietrzu możemy tylko pomarzyć. Najnowsze dane to już nie żółta, ale czerwona kartka dla obecnego rządu, który zupełnie zaniedbał problem zanieczyszczenia powietrza w Polsce – dodaje Piotr Siergiej.