Jak głosował najmłodszy elektorat województwa małopolskiego w ubiegłorocznych wyborach na prezydenta RP? Czy w ogóle młodzi wykazywali gotowość stawienia się przy urnach? Te same pytania zadały sobie badaczki Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych UJ, które wraz z grupą studentów postanowiły przeprowadzić w marcu 2025 roku ankiety w małopolskich szkołach średnich. Pośród ośmiu badanych ośrodków znalazły się dwie sądeckie placówki.
Jako społeczeństwo tkwimy obecnie w tzw. ,,międzyczasie” – niecały rok po wyborach prezydenckich, trochę ponad rok do wyborów parlamentarnych. Ledwo odetchnęliśmy od jednej kampanii, a już powoli wkraczamy w kolejną. W tym temacie szczególnie interesującą wydaje się kwestia zaangażowania młodych, z naciskiem na najmłodszy elektorat.
W ubiegłorocznych wyborach prezydenckich, które odbyły się w maju (I tura) i czerwcu (II tura) udział wzięli ,,ledwo co” absolwenci szkół średnich, czyli 18-nastolatkowie. To właśnie oni zostali poddani badaniu ankietowemu przez cztery naukowczynie Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych UJ – prof. dr hab. Ewę Bujwid-Kurek, dr hab. Monikę Banaś, prof. UJ, dr hab. Małgorzatę Kiwior-Filo, prof. UJ i dr Barbarę Weżgowiec oraz grono studentów zaangażowanych w analizę zebranego materiału. Ze współpracy tej powstała książka pt. ,,Wybory prezydenckie w Polsce 2025 w świadomości najmłodszego elektoratu województwa małopolskiego. Studium teoretyczno-empiryczne”, w której oprócz samej analizy zawarto również autorefleksję oraz wypracowane rekomendacje dla małopolskich szkół.
Sądecki akcent
Ankiety, przez wzgląd na to, że były przeprowadzane w marcu (z uwagi na to, że ostatnie klasy szkół średnich, dopuszczone do głosowania, kończyły rok szkolny w kwietniu – czyli przed wyborami) skupiają się na zbadaniu gotowości młodych ludzi w województwie małopolskim do wzięcia udziału w wyborach prezydenckich. W tym celu zebrano ponad 1000 odpowiedzi na rozesłane ankiety – na osiem szkół, które zostały wzięte pod uwagę dwie to nowosądeckie placówki – Zespół Szkół nr 2 im. Sybiraków w Nowym Sączu oraz Zespół Szkół nr 4 w Nowym Sączu.
30 marca (poniedziałek) odbyła się promocja książki oraz omówienie zebranych wyników. Biblioteka Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych UJ wypełniła się zarówno studentami jak i pracownikami naukowymi, którzy żywo komentowali płynące z badań wnioski.
Niepokojące analizy
Choć zarówno w pierwszej jak i drugiej turze ubiegłorocznych wyborów prezydenckich w Polsce, frekwencja młodych (18-24 lata) była najwyższa od 1990 roku (odpowiednio: 67,31% i 71,63%), to obserwuje się kilka niepokojących zjawisk w gronie 18-nastolatków.
,,Z perspektywy politologicznej niepokój wzbudza postępująca radykalizacja pokolenia Z. Młode osoby prezentują bardziej skrajne postawy, co znajduje swoje potwierdzenie w wynikach badań ankietowych: mężczyźni deklarowali chęć oddania głosu na Sławomira Mentzena nawet w 53,2%, z kolei kobiety o wiele częściej opowiadały się za Rafałem Trzaskowskim i Adrianem Zandbergiem. Radykalizacja poglądów, popieranie antyestablishmentowych ugrupowań politycznych oraz czerpanie wiedzy na temat wyborów głównie z mediów społecznościowych prowadzą do zamykania się młodych ludzi w „bańkach informacyjnych”, co w namyśle nad społeczeństwem obywatelskim, w tym udziałem w wyborach, zdecydowanie utrudnia krytyczne myślenie. Powszechna wiedza pozyskiwana z mediów może oczywiście motywować do partycypacji, ale może również utrwalać fałszywy obraz polityki. Dlatego odbiorca może stać się o wiele bardziej podatny na manipulacje czy też nadinterpretacje lub niedostateczne interpretacje faktów społeczno-politycznych” – czytamy w sekcji poświęconej autorefleksji.
W dyskusji przeprowadzonej po przedstawieniu wyników pojawiło się pytanie, które ostatecznie pozostało bez odpowiedzi, stąd kierujemy je teraz do Czytelników. W wielu państwach toczy się dyskusja na temat tego czy obniżać wiek pozwalający młodym na udział w głosowaniu, czy wręcz przeciwnie – podnieść go do nawet 21 roku życia. Jakie jest wasze zdanie?
Cała książka dostępna jest w formie pdf za darmo na stronie Księgarni Akademickiej.
Czytaj też: Fryderyki 2026. Basia Giewont w gronie nominowanych
