Unijny program SAFE oraz prezydencka kontrpropozycja SAFE 0 proc. rozpaliły klasę polityczną do czerwoności. Podzieliły też opinię publiczną. Pośród niekończącej się kłótni głos zabrał były rektor WSB-NLU dr Wiktor Patena. Na swoim profilu FB zamieścił prostą radę: a może sprawdźmy, co o tych projektach ekonomiści.
Dr Wiktor Patena – nowosądeczanin, były rektor Wyższej Szkoły Biznesu-National-Louis University, obecnie Prezydent Global Business School, a także członek Towarzystwa Ekonomistów Polskich (TEP), proponuje, by przed wdaniem się w emocjonalną dyskusję zapoznać się z merytorycznym stanowiskiem Rady TEP w kwestii finansowej oceny obydwu wariantów SAFE.
Czym jest Towarzystwo Ekonomistów Polskich?
Towarzystwo Ekonomistów Polskich to elitarna organizacja założona w 1993 r., której celem jest rozwój nauk ekonomicznych, popularyzacja wiedzy oraz wyjaśnianie zjawisk gospodarczych współczesnego świata. TEP nie jest organizacją masową, stawia na siłę kompetencji swoich członków, praktyków biznesu oraz wybitnych teoretyków. W swoich działaniach Towarzystwo opowiada się za wolnością gospodarczą, zasadami uczciwej konkurencji oraz wolnorynkowym podejściem do gospodarki. Poprzez swoje oświadczenia, analizy i publikacje Rada TEP stara się edukować elity polityczne i społeczeństwo i ostrzegać przed szkodliwymi rozwiązaniami instytucjonalnymi.
SAFE kontra SAFE 0% – co mówią eksperci?
W kwestii finansowania obronności Rada TEP zajęła jednoznaczne stanowisko. Eksperci oceniają, że europejski mechanizm SAFE spełnia kluczowe kryteria odpowiedzialnego finansowania. Zapewnia on natychmiastowy dostęp do stabilnych źródeł funduszy po kosztach niższych, niż gdyby Polska finansowała je samodzielnie na rynkach międzynarodowych. Jest to rozwiązanie uznane za fundamentalne dla bezpieczeństwa państwa.
Zupełnie inaczej ekonomiści oceniają propozycję SAFE 0%, która według Rady TEP budzi szereg poważnych zastrzeżeń. Eksperci wskazują, że misją Narodowego Banku Polskiego jest utrzymywanie stabilności złotówki, a nie wchodzenie w kompetencje rządu poprzez bezpośrednie finansowanie wydatków budżetowych. Rozwiązanie to budzi również wątpliwości konstytucyjne, w tym realną niezgodność z art. 227 Konstytucji RP, który precyzyjnie określa zakres kompetencji banku centralnego. Dodatkowo mechanizm ten nie zapewnia natychmiastowych środków, gdyż ewentualny zysk NBP za dany rok jest wpłacany dopiero w kolejnym, co wyklucza szybki dopływ gotówki niezbędny na cele obronne. Wreszcie, SAFE 0% wiąże się z ukrytymi kosztami administracyjnymi oraz wydatkami na tzw. sterylizację nadpłynności na rynku finansowym, przez co nie jest rozwiązaniem wolnym od obciążeń ekonomicznych.
Ponad podziałami
Eksperci z TEP podkreślają, że sposób finansowania obrony kraju nie powinien być przedmiotem bieżących sporów politycznych. Powinien to być obszar odpowiedzialnego, ponadpartyjnego porozumienia. Dzięki głosom takim jak dr. Wiktora Pateny, debata o kluczowych dla Polski programach ma szansę przenieść się z poziomu politycznych emocji na grunt rzetelnej wiedzy ekonomicznej. Warto z tej szansy skorzystać.
Całe stanowisko Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich: https://tep.org.pl/stanowisko-rady-towarzystwa-ekonomistow-polskich-3
Czytaj także: Wiśniowski, Cechini i Florek w Radzie Biznesu przy Prezydencie RP
