W świecie organizacji coraz wyraźniej widać, że o ich skuteczności decydują nie tylko narzędzia czy struktury, lecz także to, w jaki sposób ludzie ze sobą współdziałają. Relacje, komunikacja i zaufanie często stają się cichą siłą, która przesądza o powodzeniu wielu inicjatyw – choć nie zawsze widać je na pierwszy rzut oka.
Na te i wiele innych pytań dotyczących znaczenia relacji w firmach, roli liderów oraz budowania kultury opartej na współpracy w rozmowie z Bożeną Damasiewicz i Jakubem Zapałą z Fundacji Pomyśl o Przyszłości odpowiada Ewa Kastory, ekspertka w dziedzinie kultury organizacyjnej i funkcjonowania zespołów.
– Jak Pani rozumie kapitał społeczny?
EK: – Kapitał to zasób organizacji, który służy do generowania zysku. To znaczy, że kapitał społeczny, jak każdy inny kapitał, też powinien przynosić zysk. Jest on definiowany jako wszystko to, co dzieje się pomiędzy ludźmi. To są wzajemne powiązania, ich ilość, ich jakość, umiejętność komunikowania się, tolerancja, umiejętność myślenia zgodnego z paradygmatem win-win, w którym obie strony wygrywają. Można powiedzieć, że liczy się zaprawa, a nie same cegły. Kapitał społeczny to umiejętność wzajemnego korzystania z siebie, z tych połączeń.
– Z czego wynika waga kapitału społecznego w dzisiejszych organizacjach?
– Kiedyś przewagę konkurencyjną osiągano dzięki maszynom, fabrykom, komputerom. Potem ważny był kapitał ludzki, czyli nasze wykształcenie. Teraz jest czas, kiedy tym kapitałem jest kapitał społeczny. W dzisiejszym świecie nie jesteśmy uniwersalni, znamy się na coraz węższych dziedzinach. W związku z tym musimy mieć umiejętność takiego komponowania zespołów, żeby móc czerpać z różnej wiedzy i z różnej ekspertyzy, ale też z różnych kontaktów. Bo to za tym idą też różnego rodzaju wpływy. W dobrym tego słowa znaczeniu. Jak szukamy na przykład dla siebie pracy, to raczej nie ograniczamy się tylko do rozmowy na ten temat przy rodzinnym obiedzie. Staramy się coraz bardziej ten krąg poszerzać. Podobnie jak szukamy dobrego lekarza specjalisty, to też staramy się dotrzeć do większych kręgów. Bo wtedy mamy szansę na większą skuteczność. Podobnie jest w firmach.
– To co Pani mówi jest logiczne i przekonujące, ale czy są badania naukowe potwierdzające związek pomiędzy kapitałem społecznym w firmie, a jej zyskiem?
– Były robione badania, w których oceniano, które z 12 wymiarów kultury organizacyjnej najbardziej wpływają na efektywność. Z tych 12 wymiarów wyodrębniono otwartą komunikację jako najważniejszy wymiar, który wpływa na efektywność organizacji. Potem porównano wyniki finansowe firm, których pracownicy oceniali otwartość komunikacyjną najwyżej. Okazało się, że w 25 proc. tych firm, średnia stopa zwrotu za okres 10 lat była blisko trzykrotnie wyższa niż w firmach, które mają tę komunikację niską.
– Z raportu Fundacji „Wybrakowany potencjał ” wynika, że polskie społeczeństwo charakteryzuje się raczej niskim poziomem kapitału społecznego. Czy niski poziom kapitału w społeczeństwie jako całości nie przekłada się na niski poziom kapitału społecznego w polskich firmach?
– Kultura organizacji jest silniejsza niż kultura narodowa. Kultura małej społeczności jest zawsze silniejsza niż kultura narodowa, co oznacza, że możemy żyć w społeczeństwie, w którym jest niski kapitał społeczny i równocześnie budować wysoki kapitał w firmach. Rzeczywiście żyjemy w społeczeństwie niezwykle efektywnych jednostek i kompletnie nieefektywnych zespołów. To jest coś charakteryzującego nas Polaków, jako indywidualistów, ale równocześnie możemy tworzyć społeczności, firmy, w których ten kapitał społeczny jest wysoki. Choć oczywiście nie jest to niezależne, bo kulturę tworzymy z ludźmi, którzy mają jakiś backgrand (zaplecze, tło, historię) i przychodzą z jakiegoś społeczeństwa. Ale to się da kształtować.
Chcesz znać dalszy ciąg artykułu? Sięgnij po najnowsze wydanie DTS https://www.dts24.pl/dts-2025-11-27/
