Jednych jego prace zachwycają, innych szokują. Bez wątpienia jednak trudno przejść obojętnie obok dzieł Władysława Hasiora. Wiele z nich wzbudza refleksję i na długo zapada w pamięć. Artysta wymieniany jest wśród najwybitniejszych polskich twórców XX wieku. Głównie kojarzy się go z Zakopanem, gdzie miał swoją pracownię, dziś zmienioną w jego muzeum. Nie każdy wie, że Hasior urodził się w Nowym Sączu i tu wychowywał. Jutro, 7 listopada, jego pamięć powróci do miasta wraz z płonącymi sztandarami.
Władysław Hasior urodził się 14 maja 1928 roku w Nowym Sączu, a zmarł 14 lipca 1999 roku w Krakowie. Był rzeźbiarzem, malarzem, scenografem. To także pionier asamblażu w Polsce, czyli rodzaju kolażu, w którym tworzy się przestrzenne kompozycje z gotowych przedmiotów. Uczył się pod okiem Antoniego Kenara w Państwowym Liceum Technik Plastycznych w Zakopanem. Następnie studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie oraz w pracowni rzeźbiarza Ossipa Zadkine’a w Paryżu, dzięki stypendium francuskiego ministra kultury. Miał na swoim koncie liczne wystawy indywidualne i zbiorowe w Polsce oraz za granicą.
Jak podaje Jerzy Leśniak w „Nowej Encyklopedii Sądeckiej”, Hasior za młodzieńczych lat był zastępowym zastępu harcerskiego „Bobry” w Szkole Podstawowej nr 1 im. Adama Mickiewicza w Nowym Sączu i uczniem szkoły przemysłowej w Warsztatach Kolejowych. Swoją późniejszą edukację artystyczną zawdzięczał natomiast „Maniusi”, czyli Marii Butscherowej-Długopolskiej – „legendzie sądeckiego harcerstwa”.
Artysta jest autorem stacji drogi krzyżowej, które do dziś znajdują się w sądeckim kościele św. Kazimierza. Leśniak w swojej encyklopedii informuje też, że Hasior w 1971 roku dostał nagrodę ministra kultury i sztuki za projekt pomnika „Rozstrzelanym zakładnikom”, który miał stanąć na Górze Zabełeckiej w Nowym Sączu. Ostatecznie nie było na to zgody, a rzeźbiarz wykonał go na zawodach rzeźbiarskich w Montevideo i zatytułował „Płonąca Golgota”.
Żarliwe sztandary w Nowym Sączu
Hasior znany był też ze swoich sztandarów, choć jak sam przyznawał, chciał stworzyć antysztandary, bo jego zdaniem ludzie w codziennym życiu nie potrafią realizować wzniosłych haseł z tych prawdziwych. 7 listopada 1992 roku z okazji 700-lecia lokacji Nowego Sącza zrealizował na rynku na zamówienie władz miasta akcję pod nazwą „Żarliwe sztandary”. Później prowadził ją jeszcze kilka razy i powtarzano ją również po jego śmierci – choćby z okazji otwarcia Galerii BWA SOKÓŁ i wystawy „Hasior. Powrót” w 2010 roku.
Już jutro sztandary ponownie zapłoną w Nowym Sączu. 7 listopada, a więc dokładnie 32 lata po happeningu z udziałem jego autora, na dziedzińcu przed Małopolskim Centrum Kultury Sokół pojawią się sztandary wykonane przez uczniów sądeckich szkół średnich.
– Ich tematyka tym razem oscylować będzie wokół wątku, który stał się Hasiorowi bliski zwłaszcza w późnej fazie twórczości i wyrażony został w serii performansów pod nazwą „Alarm ekologiczny”. „Gorejący krzew” – płonące uschnięte drzewo z przytwierdzonymi elementami manekinów na kształt ludzkich kończyn – był wyrazem dramatu drzew, ale też jednoczesnego dramatu człowieka, podkreśleniem zależności w tym tragizmie. Hasior doskonale zdawał sobie sprawę z tego, iż człowiek stanowi jedność z naturą, a jego funkcjonowanie opiera się na wykorzystaniu surowców naturalnych, jednak napastliwa i niepohamowana eksploatacja skutkuje zwrotnym sprzężeniem wycelowanym w człowieka – wyjaśniają przedstawiciele MCK Sokół.
Wydarzenie rozpocznie się o godzinie 17:00, a udział w nim będzie bezpłatny. Po happenigu w BWA Sokół czekać będzie „performatywna rzeźba soniczna”, czyli muzyka w wykonaniu duetu Malediwy.
Akcja to finał trwającego od 18 października pasma wydarzeń pod hasłem „Alarm ekologiczny. Hommage à Hasior”.
Czytaj też: Nowy Sącz. Jest akt oskarżenia w sprawie grupy narkotykowej
fot. Władysław Hasior, Żarliwe sztandary przed sądeckim ratuszem, 1992, domena publiczna, własność Muzeum Tatrzańskiego, plakat: MCK Sokół
