Małgorzaty, Małgosie, Gosie i Małgorzatki znów mają swoje święto. W niedzielę 12 lipca spotkają się najpierw w Bazylice noszącej imię patronki miasta, a następnie w reprezentacyjnej sali sądeckiego ratusza. Będą życzenia, perły, słodki poczęstunek i koncert Kordiana. Za imieninowym spotkaniem stoi historia sięgająca początków Nowego Sącza, pełna średniowiecznych pieczęci, królewskich dokumentów i bardzo niefortunnego smoka.
W niedzielę 12 lipca Nowy Sącz będzie należał do Małgorzat. O godz. 10.30 w Bazylice św. Małgorzaty odprawiona zostanie msza w ich intencji, a godzinę później uczestniczki przejdą do ratusza. Tam życzenia złożą im prezydent Ludomir Handzel oraz ks. dr Jerzy Jurkiewicz, prepozyt Kapituły Kolegiackiej. Organizatorzy zapowiadają wręczenie pereł, słodki poczęstunek i muzyczną niespodziankę: występ Kordiana.
Dlaczego Małgorzaty otrzymują perły? Nie jest to przypadkowy upominek. Imię Małgorzata wywodzi się od greckiego słowa margarites, oznaczającego perłę. Każda uczestniczka dostaje więc symbol zapisany niejako we własnym imieniu. Perły wręczane są sądeckim Małgorzatom od pierwszej edycji spotkania. Można powiedzieć, że w tym przypadku miasto nie daje prezentu tylko tłumaczy imię z greckiego na język jubilerski.
Patronka starsza od samego miasta
Związek Nowego Sącza ze św. Małgorzatą jest znacznie starszy od tradycji spotkań Małgorzat w ratuszu. Co więcej, wszystko wskazuje na to, że jej kult na tym terenie jest starszy nawet od samego miasta.
Nowy Sącz został lokowany 8 listopada 1292 roku na obszarze wsi Kamienica. Już wtedy istniały tam dwa kościoły: parafialny kościół św. Wojciecha oraz świątynia pod wezwaniem św. Małgorzaty. Po wytyczeniu miasta kościół św. Wojciecha znalazł się poza jego granicami, natomiast świątynia św. Małgorzaty – wewnątrz murów, w pobliżu rynku. Z czasem to ona stała się najważniejszym kościołem Nowego Sącza.
Święta pojawiała się na miejskich pieczęciach już w dokumentach z 1306 i 1317 roku. Na pieczęci z 1343 roku przedstawiono ją siedzącą na tronie, z koroną na głowie, krzyżem oraz modelem kościoła w dłoni. Wizerunek patronki towarzyszył więc mieszkańcom niemal od początku istnienia królewskiego miasta.
Smok i miejski herb
Według tradycji Małgorzata żyła na przełomie III i IV wieku w Antiochii Pizydyjskiej. Miała być córką pogańskiego kapłana, która przyjęła chrześcijaństwo i odmówiła małżeństwa z rzymskim namiestnikiem. Podczas prześladowań chrześcijan za panowania cesarza Dioklecjana została poddana torturom i poniosła śmierć męczeńską.
Najbardziej charakterystycznym elementem jej legendy jest spotkanie ze smokiem, symbolem zła. Małgorzata miała pokonać go znakiem krzyża. Dlatego w sztuce przedstawiana jest z krzyżem, palmą męczeństwa, koroną i smokiem. Właśnie tak wygląda również w herbie Nowego Sącza: stoi nad zielonym smokiem i godzi krzyżem w jego rozwartą paszczę. Jej kult rozprzestrzenił się w średniowiecznej Europie dzięki krzyżowcom. Świętą zaliczano do Czternastu Wspomożycieli – grupy świętych wzywanych w szczególnie trudnych sytuacjach. Według tradycji była również jednym z „głosów”, które podczas mistycznych wizji słyszała Joanna d’Arc.
W herbie od wieków, oficjalnie patronką od 2017 roku
Choć św. Małgorzata od stuleci była obecna w miejskiej symbolice i powszechnie uważano ją za patronkę Nowego Sącza, formalne potwierdzenie tego patronatu nastąpiło dopiero w 2017 roku. 8 listopada, dokładnie w 725. rocznicę lokacji miasta, w nowosądeckiej bazylice ogłoszono dekret wydany przez watykańską Kongregację ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów. Święta Małgorzata Antiocheńska została wówczas oficjalnie ustanowiona patronką Nowego Sącza. Historia zatoczyła koło: patronka była obecna na miejskich pieczęciach od średniowiecza, ale na urzędowe potwierdzenie swojej funkcji czekała ponad siedem stuleci.
Jak zaczęły się spotkania Małgorzat?
Pierwsze sądeckie Spotkanie Małgorzat odbyło się w 2013 roku. Pomysł narodził się w środowisku Sądeckiego Forum Kobiet oraz Stowarzyszenia Kobiet do Walki z Rakiem Piersi Europa Donna. W obu organizacjach działało wiele pań o imieniu Małgorzata, a dodatkowym argumentem była oczywiście patronka miasta. Inicjatywę poparły władze Nowego Sącza. Pierwsze spotkanie połączono z mszą, jarmarkiem, opowieścią o miejskim herbie i koncertem piosenek poświęconych Małgorzatom. Z czasem wydarzenie przeniosło się na stałe do reprezentacyjnej sali ratusza, a perła stała się jego obowiązkowym elementem. W poprzednich edycjach były również kwiaty, torty, koncerty i wspólne przejścia uczestniczek z bazyliki na rynek. Małgorzata doczekała się w Nowym Sączu nawet własnego deseru. Podczas spotkania w 2019 roku rozstrzygnięto konkurs na ciasteczko związane z patronką miasta. Tak powstała „Sądecka Małgorzatka”.
Kordian zaśpiewa dla Małgorzat
Muzycznym finałem tegorocznego spotkania będzie występ Kordiana, czyli Wacława Cieślika z Żeleźnikowej Wielkiej. Artysta połączył disco polo z góralskim folkiem w nurt folk-polo. Ogólnopolską popularność przyniosła mu przede wszystkim „Dziewczyna z gór”, która w serwisie YouTube przekroczyła już sto milionów wyświetleń.
Program Spotkania Małgorzat
Niedziela, 12 lipca 2026 roku
10.30 – msza święta w intencji Małgorzat w Bazylice św. Małgorzaty
11.30 – Spotkanie Małgorzat w sali reprezentacyjnej ratusza
W programie: życzenia, wręczenie pereł, słodki poczęstunek oraz występ Kordiana.
Spotkanie nie zakończy tegorocznego „małgorzatkowego” lipca. Tydzień później, 18 i 19 lipca, w Miasteczku Galicyjskim odbędzie się XVI Jarmark św. Małgorzaty z obozowiskami rycerskimi, pokazami walk, dawnymi rzemiosłami, muzyką średniowieczną i teatrem ognia.
