Klejnoty narodowej muzyki odkryte na strychu w Słowikowej trafiły do skarbca polskiej kultury w Zamku Królewskim na Wawelu. To historia jak z bajki, która swoją kolejną odsłonę miała w sobotni wieczór. Sala Senatorska – największa na zamku – była ponoć świadkiem królewskich wesel i najważniejszych wydarzeń dawnej Rzeczpospolitej. Teraz rozbrzmiewała muzyką Jana Karola Fydy, kompozytora okresu międzywojnia zwanego Straussem Wschodu.
Fydę odkryła i przywróciła polskiej kulturze Sądeczanka Justyna Zawiślan. Skrzypaczka, kompozytorka, dyrygentka, założycielka Or_kiestry, zwyciężczyni naszego plebiscytu Genialni Lokalni Globalni w 2024 r. To w jej ręce trafiły kilka lat temu rękopisy i partytury przedwojennego kompozytora z sądeckiej Słowikowej – Jana Karola Fydy. Jej pasja, zaangażowanie i umiejętności doprowadziły do przywrócenia do życia utworów zapomnianego po wojnie kompozytora. Justyna Zawiślan nawiązała współpracę z Polską Akademią Nauk, która objęła merytoryczną pieczę nad jej projektem. Dzięki jej aktywności powstała Fundacja Południe im. Jana Karola Fydy, a wśród jej założycieli są Aleksander i Jan Fydowie – wnukowie kompozytora.
Na Wawelu to właśnie Jan Fyda wcielił się w rolę w narratora, który pomiędzy utworami opowiadał o postaci swojego dziadka. A koncert na Wawelu wyprzedał się na dwa tygodnie przed pierwszymi taktami muzyki. Muzykę Fydy grała oczywiście Or_kiestra pod dyrekcją Justyny Zawiślan, a koncert był elementem tegorocznego 10-lecia orkiestry. Ktoś na widowni zauważył przytomnie, że królowa sądeckiej batuty trafiła na Wawel.
– Czuję ogromną wdzięczność za to, co się wydarzyło, dziękuję – napisała Justyna Zawiślan po koncercie. – 10 lat temu nie pomyślelibyśmy, że przyjdzie nam zagrać na Wawelu. A jednak historia Or_kiestry prowadzi nas w miejsca, o których kiedyś tylko marzyliśmy. Dziękujemy wszystkim, którzy byli z nami tego wieczoru. Wasza obecność sprawia, że ta historia wciąż się pisze. Or_kiestra nie zatrzymuje się. Już za miesiąc znów spotkamy się na Wawelu.
Or_kiestra zagrała na Wawelu m.in. te utwory Jana Karola Fydy: Cykl walców „Na pamiątkę” in C – op. 1 (1906), Walc Marie Klange – op. 76 (1916), Polonez na zaślubiny Polski z Bałtykiem – (1920)
– wykonany podczas Uroczystości Państwowych w Pucku w 1920 r., Marsz Żałobny z okazji śmierci Józefa Piłsudskiego – (1935), Walecznych tysiąc z dodanym X Chorałem Kornela Ujejskiego.
Wojciech Molendowicz
Zdjęcia Julia Książko
Jeśli jeszcze nie poznałeś historii odkrycia rękopisów kompozytora ze Słowikowej, to obszerna rozmowa z Justyną Zawiślan – nie tylko o muzyce Jana Karola Fydy – w podcaście MolTok do posłuchania tutaj: https://www.youtube.com/watch?v=Yao8Y4uEPYk
